การไปปฏิบัติธรรมกับพ่อแม่ครูบาอาจารย์ดังกล่าวเหล่านี้  แต่ละครั้ง ไม่ได้ใช้เวลาอยู่พักปฏิบัติธรรมนานนัก แต่จะไปบ่อย ๆ เดือนละหลาย ๆ ครั้ง เพราะอยู่ในจังหวัดเดียวกัน วัดอยู่ใกล้ ๆ กัน ไปมาได้สะดวก

ขณะไปอยู่จำพรรษาที่วัดปทุมวนารามนั้น  สามเณรถาวรก็ยังได้อยู่ปฏิบัติรับใช้ใกล้ชิดกับท่านเจ้าคุณพระราชมุนี  (โฮม  โสภโณ)  ซึ่งเป็นครูบาอาจารย์ที่สอนการปฏิบัติกัมมัฏฐาน และเป็นอาจารย์องค์สุดท้าย   สถานที่ที่หลวงปู่โฮมพาไปอยู่ฝึกปฏิบัติบำเพ็ญเพียรภาวนาเป็นประจำ  ก็คือ  ป่าช้าวัดดอน  เพราะในยามค่ำคืนช่วง  ๓๐  กว่าปีที่ผ่านมา  ป่าช้าวัดดอนเป็นสถานที่สงบวิเวกดี  ไม่มีเสียงรถรารบกวน  และผู้คนก็มีไม่มากนัก  หลวงปู่ยังได้พาไปที่ป่าช้าชลบุรี และ  ป่าช้าจังหวัดสระบุรี  เป็นต้น  อย่างสม่ำเสมอ

          นอกจากนั้น  หลวงปู่โฮมยังได้พาศิษย์รักองค์นี้  ออกเดินธุดงค์ไปในภาคอีสานหลายจังหวัด  โดยออกเดินทางด้วยเท้าเปล่าจากวัดปทุมวนาราม  กรุงเทพมหานคร  รอนแรมผ่านป่าเขาลำเนาไพรไปเรื่อยๆ  ค่ำที่ไหนก็ปักกลดที่นั่น  หรือถ้ามีวัดอยู่ใกล้กับสถานที่ที่เดินทางไปถึง ก็เข้าพักอาศัยตามวัด

          นับตั้งแต่พรรษาที่  ๕  เรื่อยไป  พระมหาถาวร  ได้ทุ่มเทเวลา  และชีวิตจิตใจให้กับการบำเพ็ญเพียรภาวนาอย่างหนัก  ชนิดที่ว่า  วันหนึ่งจะต้องบำเพ็ญเพียรภาวนาให้ได้  ๒๐  ชั่วโมงเป็นอย่างน้อย  มีสติตามกำหนดรู้อารมณ์ที่เกิดกับจิตทุกขณะที่ตื่น  จิตไม่ฟุ้งซ่านแส่ส่าย  และสงบเย็นเป็นสุขอยู่ในสมาธิตลอด

พรรษาที่ ๘  พระมหาถาวร  ได้ตั้งปณิธานอธิษฐานจิตมอบกายถวายชีวิตบูชาพระคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  พระธรรม และพระอริยสงฆ์  โดยขอตายในบรรพชิตเพศ  จะไม่ยอมสละผ้าเหลืองโดยเด็ดขาด  ถึงกับได้ประกาศให้ทราบโดยทั่วกันว่า “ชาตินี้ทั้งชาติจะไม่ขอสึก   แม้นจะต้องถูกตัดคอก็ยอมตาย”

          ในพรรษาที่ ๘ นี้ ท่านได้ตั้งจิตเป็นสัจกิริยา เพื่อบำเพ็ญเพียรขั้นอุกฤษฏ์ยิ่ง  จุดประสงค์เพื่อปราบกิเลสให้ได้ ท่านจึงได้เดินธุดงค์ไปปฏิบัติธรรมที่ “ถ้ำสระแก้ว  เขาฉกรรจ์” จังหวัดปราจีนบุรี  (จ.สระแก้ว ในปัจจุบัน)  และสัจกิริยาที่ได้ตั้งไว้นั้น  คือ อธิษฐานใจในการ  ๑. งดอาหารเป็นเวลา  ๙  วัน   ๒. งดการพูดเป็นเวลา ๗ วัน  ท่าน ได้ถือปฏิบัติสัจกิริยาข้อที่ ๑  ล่วงหน้ามาแล้ว  ๒ วัน  ก่อนการเดินทาง  ส่วนสัจกิริยาข้อที่ ๒ คือการงดพูดนั้น  ท่านได้เริ่มอธิษฐานจิตขณะเดินทางไปถึงบริเวณถ้ำสระแก้ว   ตั้งแต่เวลา  ๒๑.๓๐ น. ของวันที่ ๑  กรกฎาคม  ๒๕๒๓  สัจกิริยาทั้ง ๒ ข้อนี้  ท่านได้ถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัด  จนกระทั่งถึงเวลา ๑๐.๐๐ น.  ของวันที่ ๘  กรกฎาคม  ๒๕๒๓    จึงปรากฏว่า  ขณะไปปฏิบัติธรรมที่ถ้ำสระแก้วนั้น  ท่านได้สมาทานงดอาหารเป็นเวลา ๙ วัน  และสมาทานงดพูดเป็นเวลา ๗ วัน

          ถ้ำสระแก้วนั้นอยู่ที่เขาฉกรรจ์  ปัจจุบันอยู่ในเขตจังหวัดสระแก้ว  หน้าถ้ำจะเป็นหน้าผาสูงชัน   การที่จะขึ้นไปถึงถ้ำได้  จะต้องปีนป่ายก้อนหิน  เกาะต้นไม้ขึ้นไป บางแห่งจะมีเถาวัลย์ให้โหน  ลักษณะโหนพลิกตัวขึ้นไป  จึงจะขึ้นถึงปากถ้ำได้ ถ้าจะให้สะดวกกว่าการป่ายปีนก้อนหิน  ก็ต้องใช้บันไดเชือก  หรือที่เรียกว่าบันไดลิง  โดยการนำปลายเชือกคล้องเข้ากับชะง่อนหินข้างบนให้แน่นเสียก่อนแล้วจึงไต่บันไดลิงนั้นขึ้นไป  ความสูงประมาณ  ๓๐ ขั้น

          ลักษณะถ้ำตอนหน้า  มีลานหินกว้างพอประมาณ  ถัดเข้าไป  มีเวิ้งถ้ำคูหาเล็ก ๆ  มีลมพัดเย็นสบาย  ต่อจากนั้นเป็นที่สงบเงียบ  เป็นสัปปายะ  เหมาะสำหรับผู้ต้องการบำเพ็ญเพียรภาวนาอย่างแท้จริง

          สระน้ำที่เรียกว่า  “สระแก้ว”  นั้น  อยู่ชั้นล่าง มีทางเล็กๆ  พอเดินลอดลงไปได้ทีละคน เมื่อถึงตรงนี้  ถ้ามองลงไปจะเห็นลักษณะเหมือนปากปล่อง    อยู่ลึกลงไปมาก  การลงไปให้ถึงพื้นถ้ำนั้นมีอยู่ทางเดียวคือ  ต้องใช้บันไดลิงไต่ลงไปความสูงประมาณตึก ๔  ชั้น  บริเวณภายในถ้ำกว้างขวาง  จะมองเห็นเป็นหลืบเป็นช่องชั้นมากมาย  ถ้าจะไปให้ถึงสระแก้วจริงๆ  ต้องปีนขึ้นไปยังชั้นหินอีกชั้นหนึ่ง  ตรงนั้นจะมีสระน้ำ          ใสสะอาดขังอยู่เต็มตลอดทั้งปี  ตรงนี้เรียก “ถ้ำสระแก้ว”

          ตลอดเวลา  ๗  วัน  ที่พระมหาถาวรได้เร่งทำความเพียรอยู่ที่ถ้ำสระแก้วนั้นท่านต้องไต่ขึ้นไต่ลงในถ้ำ  เพื่อล้างหน้าสรงน้ำ  การขึ้น ๆ ลง ๆ ในที่เป็นทางสูงชันและต้องโหนตัวขึ้นลงเช่นนี้  มิใช่เป็นเรื่องที่สะดวกสบายเลย  กระนั้น  ท่านก็ได้ใช้ขันติความอดทนอดกลั้น  พากเพียรพยายาม  เพื่อถอดถอนและบั่นทอนกิเลสให้บรรเทาเบาบาง  จนถึงความหมดสิ้นไปในที่สุด  ไม่หมดสิ้นในภพนี้ก็ต้องให้หมดให้สิ้นในภพต่อไป

          ผลที่เกิดจากการบำเพ็ญเพียรในครั้งนั้น  ปรากฏดังที่ท่านได้บันทึกไว้ดังนี้  “ได้ในสิ่งที่ไม่เคยได้  เห็นในสิ่งที่ไม่เคยเห็น  เกิดปีติเอิบอิ่ม  จิตใจชุ่มชื่นเบิกบาน    เย็นสบาย  จิตมีพลังอำนาจ”

          บารมีธรรมที่ปรากฏเด่นประจำลักษณะนิสัยจิตใจของท่าน  ที่คณะศิษย์ต่างตระหนักและซาบซึ้งเป็นอย่างดี  ก็คือ  “อธิษฐานบารมี  สัจจะบารมี  ขันติบารมี  และเมตตาบารมี”

          ตัวอย่างเช่น  กรณีที่ท่านอธิษฐานจิตและตั้งสัจจะที่จะงดการนอนในพรรษานั้น  ท่านก็ฝึกฝนความอดทน และรักษาสัจจะที่ได้อธิษฐานจิตไว้ตลอดพรรษา คือ จะไม่ยอมเอนหลังลงแตะพื้นเลย  หรือแม้เมื่อท่านได้อธิษฐานจิตที่จะงดฉันอาหาร ๓ วัน หรือ ๗ วัน อธิษฐานจิตที่จะงดพูดตามกำหนดวันที่ตั้งใจ  หรืออธิษฐานจิตที่จะนั่งทั้งคืน  เดินทั้งคืน  เป็นต้น  ท่านก็จะรักษาสัจจะที่ได้อธิษฐานจิตเอาไว้ได้อย่างเด็ดเดี่ยวมั่นคง  โดยไม่ทำลายสัจจะเลยแม้แต่ครั้งเดียว  กรณีตัวอย่างดังกล่าวเหล่านี้  แสดงให้เห็นว่า  ท่านได้บำเพ็ญอธิษฐานบารมี  สัจจะบารมี  และขันติบารมีอย่างอุกฤษฏ์ยิ่ง

พระราชพิพัฒนาทร หรือ  “หลวงพ่อถาวร”  ของมวลศิษย์นั้น  เป็นพระฝ่ายปฏิบัติที่สำคัญองค์หนึ่ง  ซึ่งมีจิตเปี่ยมด้วยเมตตาต่อทุกคนที่สนใจใฝ่ธรรม  ท่านจะเมตตาอบรมสั่งสอนธรรม  และนำประพฤติปฏิบัติด้วยความปิติยินดี  ผู้เข้าไปฟังธรรมทุกท่าน  จะรู้สึกซาบซึ้งถึงปฏิปทาอันงดงาม  อากัปกิริยานุ่มนวล   เรียบร้อย  วาจาที่พูดไพเราะ  เปี่ยมด้วยเมตตาตลอดเวลา

      พระราชพิพัฒนาทรมีกระแสจิตที่มั่นคงเด็ดเดี่ยว  แต่เอิบอิ่มเบิกบานด้วยเมตตาธรรม  ใครก็ตามที่ได้เข้าไปอยู่เฉพาะหน้าและได้รับคำทักทายปราศรัย  จิตใจจะพลอยเอิบอิ่มเบิกบานไปด้วย  ท่านมีปณิธานมุ่งมั่นในอันที่จะเผยแผ่ธรรมสู่มวลพุทธศาสนิกชน  เพื่อให้เข้าใจแจ่มแจ้งในอรรถในธรรม  นำไปพินิจพิจารณาและประพฤติปฏิบัติ  ให้เกิดปัญญาเห็นจริงในสภาวะธรรมตามความเป็นจริง  จนจิตค่อยๆ ปล่อยวาง  ลด  ละ เลิก ได้โดยลำดับ  และผลที่จะเกิดติดตามมาก็คือ  ความสงบสุขแห่งจิต นั่นคือความประสงค์และปณิธานอันมุ่งมั่นในการเผยแผ่ธรรม  และในการนำญาติโยมที่ศรัทธาเลื่อมใสและลูกศิษย์ลูกหาทุกคน  ประพฤติปฏิบัติธรรมอย่างเอาจริงเอาจังตลอดมาของ  พระราชพิพัฒนาทร หรือ หลวงพ่อถาวร  อันเป็นภาระหน้าที่หลักและสำคัญของท่าน  ซึ่งภาระกิจอันนี้  ท่านได้เริ่มต้นกระทำและบำเพ็ญเรื่อยมาตั้งแต่ครั้งยังเป็นสามเณร

ส่วนภาระกิจอื่นนอกจากนี้   ไม่ว่าจะเป็นงานด้านการอุปถัมภ์อำนวยการ โครงการเมืองสหกรณ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นต้น ก็ถือเป็นภาระกิจ    ภาระกิจเหล่านี้เกิดจากความเมตตาอันยิ่งใหญ่  ที่พระราชพิพัฒนาทร มีต่อผู้ยากไร้  และเกิดจากความตั้งใจที่จะฉลองพระราชศรัทธาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ที่ทรงห่วงใยพสกนิกร และทรงมีพระราชประสงค์ให้มีพัฒนาการด้านอาชีพ และมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

ภาระกิจหลักของพระราชพิพัฒนาทร ก็คือ การเผยแผ่ธรรม และการนำประพฤติปฏิบัติธรรม  อย่างต่อเนื่องเสมอมา  โดยไม่มีว่างเว้น  เมื่อท่านได้มอบกายถวายชีวิตในพระพุทธศาสนา  เพื่อถวายเป็นพุทธบูชาแล้ว  พระราชพิพัฒนาทรจึงได้ประกาศที่จะทำหน้าที่และปฏิบัติภาระกิจเหล่านี้ต่อไป 

          พุทธศาสนิกชนที่ไปฟังเทศน์และปฏิบัติธรรมเป็นประจำก็ดี  ท่านที่ไปฟังเทศน์ฟังธรรมเป็นครั้งคราวก็ดี  ที่ศาลาพระราชศรัทธา  วัดปทุมวนาราม  ราชวรวิหาร  กรุงเทพมหานคร  นั้น  คงจะได้ตระหนักดีและมีความซาบซึ้งใจในการบำเพ็ญทานบารมีของพระราชพิพัฒนาทร กล่าวคือ  พระราชพิพัฒนาทร ได้สั่งให้ตั้งโรงทานแจกจ่ายอาหารให้ผู้ไปปฏิบัติธรรมได้รับประทานกัน  มีทั้งอาหารเช้าและอาหารเที่ยง  นอกจากนั้นยังมีอาหารมื้อเย็นแจกจ่ายให้แก่ลูกศิษย์ลูกหาทุกคนที่ปฏิบัติงานภายใต้ความอุปถัมภ์ของพระราชพิพัฒนาทรอีกด้วย  แต่ละวันมีผู้ปฏิบัติธรรมและผู้ปฏิบัติงานรวมกันร่วมร้อยคนที่รับแจกทานจากโรงทานแห่งนี้

          ส่วนวันสำคัญต่างๆ เช่น วันพระ  วันเสาร์  วันอาทิตย์ ก็จะมีผู้สนใจใฝ่บุญกุศล  เข้าวัดฟังธรรมบำเพ็ญบุญเพิ่มขึ้นมากกว่าวันธรรมดาเป็นเท่าสองเท่าหรือหลายเท่าตัว นอกจากนั้น    ยังมีกรณีพิเศษ  เช่น  มีหน่วยงานราชการ  สถาบันการศึกษา หรือองค์กรเอกชน  เป็นต้น ที่สนใจในการปฏิบัติธรรม ก็จะติดต่อขอเข้ารับการอบรมฝึกปฏิบัติธรรมอยู่เป็นครั้งคราวเสมอมา พระราชพิพัฒนาทรก็จะสั่งให้เจ้าหน้าที่โรงทานจัดเตรียมข้าวปลาอาหาร  เพื่อให้บริการแก่ผู้เข้ารับการอบรมฝึกปฏิบัติธรรมเหล่านั้นทุกครั้ง  มิให้บกพร่องได้  นั่นคือ  “ทานบารมี”  ที่           พระราชพิพัฒนาทรบำเพ็ญอยู่เป็นประจำเสมอมา

********************

ปณิธาน ของหลวงพ่อถาวร จิตตถาวโร

ขอเชิญรับฟังและชมรายการของมูลนิธิศาลาพระราชศรัทธา  มูลนิธิถาวรจิตตถาวโร-วงศ์มาลัย

รายการโทรทัศน์

1.รายการ เจริญธรรม ช่อง 11 กรมประชาสัมพันธ์  วันอาทิตย์ที่ 1 / 3 / 5 ของเดือน เวลา 09.00-09.30  น

2.รายการ เส้นทางสายธรรม  ทางไทยทีวีโกบอลเน็ตเวิร์ค (TGN) ผ่านดาวเทียม 180  ประเทศ ทุกวันอาทิตย์ เวลา 22.00-22.30 น  และ   04.00-04.30 น

3.รายการ อาหารกาย อาหารใจ   ทาง ไอทีวี   ทุกวันอาทิตย์  เวลา  05.30-06.00 น

4.รายการ เส้นทางสายธรรม  ทาง ETV  สถานีโทรทัศน์เพื่อการศึกษา  ทุกวันเวลา 07.00-07.30 น ถ่ายทอดผ่าน UBC  และเคเบิ้ลทีวีทั่วประเทศ

รายการวิทยุ

1.รายการ เจริญธรรม  ทาง สถานีวิทยุ อ.ส.ม.ท.เอฟเอ็ม  100.5  ทุกวันเวลา  02.00 - 04.44 น.

2. รายการ อาหารกาย  อาหารใจ  ทางสถานทีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย  กรมประชาสัมพันธ์ พร้อมเครือข่ายทั่วประเทศ 54 สถานี ทุกวันเวลา 05.00-06.00 น